Μελομακάρονα… γλυκά, σπιτικά και αγαπημένα!

Λίγες μόνο μέρες μένουν για τα Χριστούγεννα και έχει έρθει η ώρα να μυρίσει το σπίτι κανέλα, πορτοκάλι και γαρύφαλλο! Ναι, σωστά καταλάβατε, ήρθε η ώρα για μελομακάρονα… Κάθε χρόνο απολαμβάνουμε τα Χριστουγεννιάτικα γλυκά μας με τεράστια χαρά, αλλά πόσα ξέρουμε πραγματικά για αυτά;

Το νέο γλυκό, Χριστουγεννιάτικο άρθρο μας θα το αφιερώσουμε στα παραδοσιακά μας μελομακάρονα, τις τοπικές παραλλαγές τους και κάποιες σύγχρονες ιδέες για πρωτότυπες εκδοχές τους. Και αφού μας ανοίξει για τα καλά η όρεξη θα τα φτιάξουμε με εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, θα τα ψήσουμε για να γεμίσει η κουζίνα αρώματα και θα τα σιροπιάσουμε με σιρόπι από εξαιρετικό μέλι πεύκο-ερείκη. Μια φορά το χρόνο τα απολαμβάνουμε (δυστυχώς!)… τους αξίζουν μόνο τα καλύτερα υλικά!

Κάτι σημαντικό που θέλουμε να τονίσουμε για τα μελομακάρονα είναι πως είναι πιο υγιεινά από τους κουραμπιέδες. Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που τα προτιμάμε. Όπως περιγράφει η Διαιτολόγος-Διατροφολόγος (BSc, MSc) Δέσποινα Μαρτσέλου, τα μελομακάρονα μπορεί να έχουν πάνω κάτω τις ίδιες θερμίδες με τους κουραμπιέδες, αλλά έχουν μεγαλύτερη θρεπτική αξία, με λιγότερα κορεσμένα λιπαρά, μιας και δεν περιέχουν βούτυρο. Στα μελομακάρονα το ελαιόλαδο προσφέρει ωφέλιμα λιπαρά και αντιοξειδωτικές βιταμίνες. Το μέλι έχει επίσης μεγάλη θρεπτική αξία, όπως και τα καρύδια, τα οποία είναι μια από τις καλύτερες πηγές ω-3 λιπαρών οξέων. Το μπαχαρικά είναι πλούσια σε αιθέρια έλαια και η κανέλα σε συνδυασμό με το πορτοκάλι προσφέρει και λίγο σίδηρο. Συμπέρασμα; Τρώμε τα μελομακάρονά μας με μέτρο, αλλά με λιγότερες τύψεις από ότι τους κουραμπιέδες, και πάμε και για καμιά Χριστουγεννιάτικη πεζοπορία για να τα αντισταθμίσουμε!

Ε, πόσο να βλάψει ένα τόσο δα πιατάκι μελομακάρονα;;

Η ιστορία των μελομακάρονων, όπως διαβάσαμε σε άρθρο στην Καθημερινή, ξεκινάει στην Αρχαία Ελλάδα -κάτι που πλέον με τόσες γλυκές ιστορίες που έχουμε μάθει δε μας εκπλήσσει καθόλου! Εκεί, η λέξη μακαρία σήμαινε νεκρόδειπνο και ψυχόπιτα (νεκρόδειπνος άρτος). Η ψυχόπιτα είχε μεν το σχήμα και το μέγεθος του μελομακάρονου, αλλά καμιά σχέση δεν είχε η περίσταση που την έφτιαχναν με τη χαρμόσυνη γιορτή της Γέννησης του Χριστού…

Αργότερα, στο Βυζάντιο η μακαρία έγινε μακαρωνία και συνέχισε να σημαίνει νεκρώσιμο δείπνο, στο οποίο κατανάλωναν ζυμαρικά. Εκεί εντοπίζεται και η ρίζα της ιταλικής ονομασίας maccarone για τα σπαγγέτι και ως αντιδάνειο γυρίζει πίσω στην Ελλάδα, με τα μακαρόνια φυσικά.

Η Σιμόνη Καφίρη στο βιβλίο της Με αμύγδαλα, καρύδια και μέλι κάνει έναν άλλον συσχετισμό. Στην αρχαιότητα υπήρχε η συνήθεια των μειλίχιων προσφορών για να εξευμενίσουν τους δαίμονες και τους θεούς του Άδη. Λέγονταν μειλίγματα και ήταν πλακούντες περιχυμένοι με μέλι.

Η πορεία προς τη σημερινή μορφή των μελομακάρονων είναι παρ’ όλα αυτά ένα γλυκό μυστήριο. Το πιο πιθανό είναι πως στη βυζαντινή εποχή προστέθηκε μέλι στην ψυχόπιτα, οδηγώντας τη στο δρόμο προς τα λαχταριστά σημερινά γλυκίσματα. Όπως μας είπε η φίλη μας Βαρβάρα, εξαιρετική μαγείρισσα και γνώστης των παραδοσιακών γλυκών, στο Βυζάντιο τα μελομακάρονα δεν τα σιρόπιαζαν όπως κάνουμε σήμερα, αλλά είτε τους έριχναν μέλι και καρύδια όταν ήταν καυτά, είτε τα σέρβιραν με ένα δοχείο με μέλι δίπλα για να τα βουτάνε μέσα.

Δοκιμάσαμε κι εμείς να φτιάξουμε μελομακάρονα με τον βυζαντινό τρόπο, αλλά για να πούμε την αλήθεια τα σιροπιασμένα είναι πολύ πιο νόστιμα!

Οδεύοντας προς το σήμερα, μάθαμε πως τα μελομακάρονα λέγονταν μελομακάρουνα μέχρι τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια.

Η βασιλόπιττα, μετά των υπασπιστών της μελομακαρούνων και κουραμπιέδων… 

Παράθεση της φράσης του Καμπούρογλου του 1885, στο περιοδικό Μικρασιάτικα Χρονικά, 1963 (πηγή)

Εκτός από μελομακάρουνα, τα αγαπημένα μας γλυκίσματα λέγονταν και φοινίκια στη Μικρασιατική διάλεκτο. Το όνομα τους, σύμφωνα με την Καφίρη, προέρχεται από τους Έλληνες που είχαν ζήσει στην Αφρική, επειδή είχαν το σχήμα του καρπού της φοινικιάς, του χουρμά. Τα κλασικά σμυρνέικα μελομακάρονα ή φοινίκια βρήκαμε πως παραδοσιακά πλάθονται με τη βοήθεια μιας ξύστρας (τρίφτη) -ή της ανάποδης από ένα περίτεχνο τασάκι- πιέζοντας απαλά ώστε να σχηματιστεί μια μικρή γούβα στο κάτω μέρος τους και η πάνω επιφάνεια να γίνει ανάγλυφη ώστε να κρατάει το σιρόπι και το καρύδι. Μια διαφορά των σμυρνέικων μελομακάρονων είναι πως δεν περιέχουν σιμιγδάλι στη ζύμη. Τα σωστά εκτελεσμένα φοινίκια παραμένουν τραγανά μετά το σιρόπιασμα και πασπαλίζονται με καρύδια, κανέλα και καβουρδισμένο σουσάμι.

Πώς φτιάχνετε το σχήμα των αυθεντικών σμυρνέικων μελομακάρονων (πηγή)

Στην Ιθάκη τα μελομακάρονα λέγονται χουρμάδες ή γκουρμάδες. Η διαφορά αυτής της τοπικής παραλλαγής είδαμε πως είναι ότι τηγανίζονται σε λάδι και μετά σιροπιάζονται και πασπαλίζονται με τριμμένο καρύδι, αμύγδαλο, σουσάμι και κανέλα. Το σχήμα τους είναι σαν σωλήνας με κενό στο κέντρο και φτιάχνεται με τη βοήθεια του τρίφτη, πάνω στον οποίο ρολάρεται το ζυμάρι.

Ικαριώτικοι τηγανητοί γκουρμάδες (πηγή)

Κάνοντας το μικρό γλυκό μας ταξιδάκι στην ιστορία των μελένιων γλυκισμάτων μας, μας γεννήθηκαν και κάποια άλλα ερωτήματα: Η σύγχρονη ζαχαροπλαστική πώς αντιμετωπίζει τα μελομακάρονα; Προσθέτει τις δικές της πινελιές ή το παραδοσιακό εορταστικό μας κέρασμα προτιμάει να το αφήνει κλασικό και αγαπημένο; Υπάρχει χώρος για να δούμε την παράδοση με ένα φρέσκο μάτι -και σεβασμό φυσικά- και να εκφραστούμε δημιουργικά;

Τα περσινά μας μελομακάρονα, με λευκή σοκολάτα που ταίριαζε πολύ!
Ο σεφ Κυριάκος Μελάς προτείνει να στολίσουμε τα μελομακάρονα με φυστίκι, αποξηραμένα λουλούδια ή και αποξηραμένα φρούτα, για εντυπωσιακά χρώματα (πηγή)
Μια άλλη ιδέα είναι να γεμίσουμε τα μελομακάρονα με αποξηραμένα φρούτα, ξηρούς καρπούς και σοκολάτα (πηγή)
Με μελομακάρονα μπορούμε να φτιάξουμε και παγωτό σεμιφρέντο (πηγή)

Έχοντας δει όλες αυτές τις λαχταριστές εκδοχές των αγαπημένων μας μελομακάρονων, ήρθε η ώρα να φτιάξουμε τα δικά μας. Θα σας πούμε όλα μας τα μυστικά και τους λόγους για τις επιλογές μας, ώστε να μπορείτε να κάνετε τις δικές σας παραλλαγές και αυτοσχεδιασμούς. Η δικιά μας συνταγή προέκυψε πειράζοντας κάποιες αναλογίες από μια κλασική συνταγή που είχαμε, και βγαίνει τέλεια! Μελομακάρονα τραγανά απ’ έξω και άψογα μελωμένα μέχρι την καρδιά…

Tα Μελομακάρονα του Eat Dessert First

Τα Μελομακάρονα του Eat Dessert First

H συνταγή μας

Υλικά για τα μελομακάρονα

Αλεύρι μαλακό (κοσκιν.)500 γρ.
Σιμιγδάλι ψιλό230 γρ.
Σόδα10 γρ.
Χυμός πορτοκάλι300 γρ.
Ελαιόλαδο100 γρ.
Ηλιέλαιο200 γρ.
Ζάχαρη άχνη120 γρ.
Κανέλα1 κ.γ.
Γαρύφαλλο1/2 κ.γ.
Ξύσμα πορτοκαλιού
Καρύδι σκόνη100 γρ.
Στα μελομακάρονά μας θα χρησιμοποιήσουμε το Artion, 100% αγνό, εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο Κορώνης, για να δώσει το μοναδικό άρωμα και τα θρεπτικά συστατικά του.

Υλικά για το σιρόπι

Ζάχαρη600 γρ.
Νερό450 γρ.
Μέλι180 γρ.
Ξύλο κανέλας
Φλούδα μανταρίνι
Το μέλι που θα προσθέσουμε στο σιρόπι μας είναι το Εμμέλια, πεντανόστιμο μέλι πεύκο-ερείκη, ένας συνδυασμός μελιτωμάτων των πεύκων και νέκταρ του άνθους ερείκης, από την περιοχή της βόρειας Εύβοιας.

Πώς φτιάχνουμε τα μελομακάρονα

Πρώτα απ’ όλα βάζουμε Χριστουγεννιάτικα τραγούδια να παίζουν, φοράμε τις ποδιές μας και ανάβουμε τα λαμπάκια μας! Έπειτα, ζυγίζουμε τα υλικά μας. Ξεκινάμε φτιάχνοντας το σιρόπι. Βάζουμε το νερό με τη ζάχαρη, την κανέλα και τις φλούδες μανταρινιού (ή πορτοκαλιού αν προτιμάτε) να βράσουν. Μόλις πάρουν βράση αφήνουμε για άλλα 4 λεπτά και αποσύρουμε από τη φωτιά. Τότε προσθέτουμε το μέλι. Δεν βράζουμε το μέλι μαζί με τα υπόλοιπα, ώστε να μην αλλοιωθούν το άρωμα, η γεύση και τα θρεπτικά του συστατικά. Αφήνουμε την κατσαρόλα με το σιρόπι στην άκρη να κρυώσει και ετοιμάζουμε τη ζύμη.

Βράζουμε το νερό με τη ζάχαρη, το ξύλο κανέλας και τις φλούδες μανταρινιού για 4 λεπτά.
Αποσύρουμε από το μάτι και προσθέτουμε το μέλι.

Βάζουμε σε ένα ψηλό δοχείο το ελαιόλαδο, το ηλιέλαιο και το χυμό πορτοκάλι και προσθέτουμε τη ζάχαρη άχνη. Χρησιμοποιούμε άχνη για να διαλυθεί πιο εύκολα. Ανακατεύουμε καλά ή ακόμα καλύτερα χτυπάμε για λίγο με ένα μπλέντερ χειρός. Χρησιμοποιούμε 2/3 ηλιέλαιο και 1/3 ελαιόλαδο, ώστε τα μελομακάρονα να πάρουν το άρωμα του ελαιολάδου αλλά να μη γίνουν πολύ βαριά.

Χτυπάμε το ελαιόλαδο, το ηλιέλαιο, το χυμό πορτοκάλι και τη ζάχαρη άχνη.

Ρίχνουμε το μείγμα των υγρών σε ένα μεγάλο μπωλ. Ανακατεύουμε όλα τα στερεά υλικά μαζί και τα προσθέτουμε στα υγρά. Επιλέγουμε μαλακό αλεύρι για καλύτερη υφή και για να απορροφούν καλύτερα το σιρόπι. Χρησιμοποιούμε σιμιγδάλι ώστε να γίνουν πιο σταθερά στην υφή τα μελομακάρονα και να μη θριμματίζονται. Επίσης το σιμιγδάλι βοηθάει στο να μένει η εξωτερική επιφάνεια τραγανή και η καρδιά μελωμένη. Στη ζύμη προσθέτουμε και τριμμένο καρύδι (σε σκόνη στο μπλέντερ για να μην έχει κομματάκια μέσα η ζύμη μας) για ακόμα περισσότερη γεύση. Ανακατεύουμε όλα τα υλικά μαζί ελάχιστα με μια σπάτουλα ή με τα χέρια, με πολύ προσοχή γιατί αν τα ζυμώνουμε θα μας βγουν σκληρά!

Προσθέτουμε τα στερεά υλικά και ανακατεύουμε ελαφρά με τη σπάτουλα.
Προσέχουμε να μη ζυμώνουμε πολύ το μείγμα, για να μη μας βγουν σκληρά τα μελομακάρονα!

Πλάθουμε τα σχήματα που μας αρέσουν, χωρίς να πιέζουμε πολύ τη ζύμη και με γοργό ρυθμό, ώστε να ψηθούν όσο πιο άμεσα γίνεται για να μη βγάλει λάδι η ζύμη. Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο για 25-30 λεπτά στους 180°C στον αέρα, μέχρι να πάρουν ωραίο χρώμα. Οι ποσότητες της συνταγής μας βγάζουν περίπου δύο ταψιά μελομακάρονα. Ίσα για να τα δοκιμάσουμε δηλαδή…

Γεμίζουμε δύο ταψιά μελομακάρονα (ή ένα ταψί και δύο φόρμες για muffins) και ψήνουμε μέχρι να πάρουν ωραίο χρώμα.

Και ήρθε η σημαντικότερη στιγμή… το σιρόπιασμα! Πολλές συνταγές συστήνουν να είναι τα μελομακάρονα καυτά από το φούρνο και το σιρόπι κρύο. Εμείς, όμως, ακολουθούμε τη συμβουλή που μας έχει δώσει παλιός ζαχαροπλάστης: τα μελομακάρονα καυτά και το σιρόπι σχετικά ζεστό προς χλιαρό. Έτσι πετυχαίνουμε να μελώσουν μέχρι την καρδιά και να παραμείνουν τραγανά απ’ έξω. Αν το σιρόπι μας έχει εν τω μεταξύ κρυώσει, το ζεσταίνουμε λίγο ακόμα στο μάτι. Βουτάμε τα μελομακάρονα και τα αφήνουμε για ένα λεπτό από τη μια και άλλο ένα από την άλλη πλευρά. Τα τοποθετούμε σε πιατέλα το ένα δίπλα στο άλλο και πασπαλίζουμε με τριμμένο καρύδι.

Παίρνουμε ένα ένα τα μελομακάρονα και τα τοποθετούμε μέσα στο σιρόπι μας.
Αφήνουμε για ένα λεπτό, γυρνάμε από την άλλη και αφήνουμε για άλλο ένα λεπτό.
Τα τοποθετούμε σε πιατέλες το ένα δίπλα στο άλλο.
Πασπαλίζουμε με τριμμένο καρύδι και έτοιμα!

Στοιβάζουμε τα μελομακάρονά μας σε ένα υπέροχο βουναλάκι πάνω στην καλή μας πιατέλα και το τοποθετούμε σε κεντρικό σημείο του σπιτιού, για να τα καμαρώνουμε! Ευχαριστούμε, τέλος, θερμά τις εταιρείες που μας παρείχαν τα προϊόντα τους για να υποστηρίξουν τις συνταγές μας:

Η εταιρεία Koroneiko Olive Oil παράγει το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο Artion, ανωτέρας κατηγορίας, που παράγεται μόνο με μηχανικές μεθόδους (ψυχρή έκθλιψη) από ελιές Κωρονέικης ποικιλίας. Η οικογενειακή επιχείρηση ειδικεύεται στην παραδοσιακή καλλιέργεια του ελαιολάδου αυτού από το 1900, στους ελαιώνες της στο Χαρακοπιό Μεσσηνίας.
Η Εμμέλια είναι μια μικρή, οικογενειακή επιχείρηση 25 χρόνων από τα Χώστια Βοιωτίας, η οποία παράγει μέλι εξαιρετικής ποιότητας, από μελισσοκομεία σε επιλεγμένες τοποθεσίες, χωρίς να τις ανακατεύει για να διατηρούν τη μοναδική χροιά τους. Τα φυσικά ένζυμα του μελιού διατηρούνται σε όλα τα στάδια της επεξεργασίας, ώστε να είναι ένα «μέλι από την κυψέλη στο βάζο».

Καλές δημιουργίες και μια ευχή από τα παλιά που διαβάσαμε στο βιβλίο της Σιμόνης Καφίρη και πολύ μας ταίριαξε: Πάντα γλυκιασμένοι να ‘στε!

Διαβάστε πρώτοι κάθε νέο μας άρθρο!

Ακολουθήστε μας συμπληρώνοντας το email σας στο πεδίο στο κάτω μέρος της ιστοσελίδας μας, για να σας έρχεται με email κάθε νέο μας άρθρο μόλις κυκλοφορήσει. Μην ξεχάσετε να κάνετε επιβεβαίωση της εγγραφής σας, στο email που θα σας έρθει! 🤗 Όσοι είστε κι εσείς wordpress bloggers, πατήστε απλώς follow. Ακολουθήστε μας στο Instagram (@eatdessertfirstgreece) και στη νέα μας σελίδα στο Facebook (eatdessertfirstgreece) για να βλέπετε τις αναρτήσεις με τα αγαπημένα μας γλυκά… και όχι μόνο!

4 Comments Add yours

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s